Copy
Bekijk deze nieuwsbrief in je browser

Nieuwsbrief nr. 8 - December 2019

Voor u ligt alweer de laatste Erfgoednieuws van 2019. Een jaar waarin op het gebied van erfgoed veel is gebeurd.

Mooie en toekomstgerichte initiatieven zoals het pilotproject waterstof in Berkeloord en het Wederopbouwproject “de Nieuwe Tijd” in de Achterhoek. Maar ook verschrikkelijke dingen zoals de vernietigende brand in de Notre-Dame in Parijs. Daaruit blijkt pijnlijk hoe kwetsbaar ons erfgoed is.

We kijken ook terug op een feestelijk en goed bezochte “Open Monumentendag”. Een evenement dat alleen  succesvol kan zijn door de inzet van veel mensen, maar natuurlijk ook door de openstelling van de monumenten. Veel belangstelling was er afgelopen jaar ook voor de nieuwe monumentenschildjes. Die prijken nu op tal van monumenten.

Rest mij nog om u hele fijne feestdagen toe te wensen en alvast een goed en gezond 2020.

Martijn Haitink
Monumentencoach gemeente Lochem


Waterstofgas in plaats van aardgas

De woonwijk Berkeloord in Lochem wordt een proeftuin voor waterstof. Eind 2020 moeten zo’n 10 tot 20 woningen een waterstofketel krijgen. De wijk valt onder rijksbeschermd stadsgezicht en er staan veel monumenten. Dat betekent een extra uitdaging. Een voordeel is dat een waterstofketel een aardgasketel kan vervangen. In tegenstelling tot een warmtepomp kunnen de radiatoren gewoon blijven hangen in de woning. Het isoleren is geen technische voorwaarde voor het gebruik van waterstof in de woningen. Het verminderen van de vraag naar aardgas of waterstof is wel een belangrijk onderdeel van het verduurzamen van de woningen. Daarom is het toe-passen van isolatiemaatregelen een voorwaarde om aan de pilot mee te kunnen doen. Nog niet helemaal duidelijk is waar de waterstof vandaan gaat komen. Op dit moment bekijken initiatiefnemers en Liander verschillende scenario’s. Eén optie is het lokaal produceren van waterstof in de gemeente Lochem. Een andere optie is het invoeren van waterstof dat elders is geproduceerd.”

Initiatiefnemers zijn Lochem Energie en BBSB
Het initiatief om waterstof als brandstof toe te passen in de monumentale wijk Berkeloord in Lochem is ontstaan bij Lochem Energie en de werkgroep energie van de BBSB (Belangenvereniging Beschermd Stadsgezicht Berkeloord). Lochem Energie en Liander hebben dit initiatief samen met de BBSB, gemeente Lochem en Remeha opgepakt. Volgens Alliander is de kans groot dat het doorgaat. Maar op technisch, juridisch en organisatorisch vlak moet nog wel een aantal zaken onderzocht worden.

De pilot duurt vijf jaar
Het is de bedoeling dat de woningen ook na die periode een duurzame energie-voorziening houden. Maar als deze duurzame energievoorziening niet gevonden wordt, kunnen de woningen weer terug naar aardgas.

Huis als monument: 
“Groot Have” in Almen

In deze rubriek vragen wij een monumenteneigenaar naar het wonen in een monument. Wat is zijn of haar mooiste monument in de gemeente? Dit mag het eigen pand zijn, maar dat hoeft niet. In deze editie beantwoordt de bewoner van Huis “Groot Have” in Almen, de heer Strens, onze vragen. 

Hoe is het om in een monument te wonen?
Het voelt als een voorrecht om een huis als Groot Have, dat ligt aan de Berkel in Almen, te bewonen. Gebruikmakend van het muurwerk van de boerderij die hier eerst stond, bouwde de toenmalige molenaar Markvoort in ongeveer 1845 het huidige huis. Sindsdien is het maar drie keer van eigenaar gewisseld. De eigenaren hebben het oorspronkelijke uiterlijk en de indeling inclusief koetshuis en paardenstal goed weten te bewaren. De geriefelijke warande aan de voorzijde van het huis is daarvan een voorbeeld.

Mevrouw F.W.M. Bonger - barones van der Borch van Verwolde kocht het huis al in 1926. Ze kwam hier pas na de oorlog zelf wonen. Zij erfde van haar echtgenoot een bijzondere collectie Franse schilderijen, met name veel werk van Odilon Redon. Die waren op verzoek hier te bezichtigen. De tuin is door de bekende tuinarchitecte Mien Ruys opnieuw aangelegd.

Deze bijzondere historie is nog voelbaar in het huis en veel op schrift gestelde herinneringen getuigen nog hiervan. Dit betekent dat je zo’n huis met respect voor het verleden bewoont om het voor de toekomst te behouden. Het brengt extra inspanning en arbeid mee om huis en tuin in een goede conditie te houden. Daar staat het plezier tegenover om hier elke dag van te kunnen genieten.

Wat maakt een monument een monument?
Voor mij is een monument een breed begrip voor bouwwerken die het waard zijn om voor de toekomst te bewaren. Daarvan kan ook de directe - groene - omgeving deel uitmaken. Een monument hoeft niet per se een bepaalde leeftijd te hebben. Het gaat meer om het bijzondere karakter. Zorgvuldig rentmeesterschap van onze rode en groene monumenten is belangrijk voor een goede leefomgeving. Een organisatie zoals de Monumentenwacht biedt ondersteuning door het periodiek uitvoeren van inspecties en advisering over onderhoud.

Wat vindt u het mooiste of meest bijzondere monument in de gemeente Lochem?
Ik kies niet voor één bijzonder monument in de gemeente. Liever noem ik de verschillende landhuizen als geheel. Niet alleen de huizen zelf, maar ook de rondom gelegen parken, bossen en cultuurgoederen zorgen dat bewoners van Lochem en toeristen van cultuur en natuur kunnen genieten. 

Archeologisch onderzoek landgoed Ampsen en Goorseweg

Archeologisch onderzoek vindt plaats in allerlei soorten en maten, voor een scala aan plannen in onze leefomgeving. Een goede, veilige infrastructuur is de laatste jaren één van de speerpunten van de provincie Gelderland. De focus ligt vooral op de aanleg van rondwegen om woonkernen met druk verkeer te ontlasten, zoals bij Voorthuizen (gemeentes Barneveld en Nijkerk), Voorst (gemeente Voorst), De Hoven (gemeentes Brummen en Zutphen)… en Lochem!

Provincie voerde proefsleuvenonderzoek uit

Begin november voerde ADC ArcheoProjecten in opdracht van de provincie Gelderland een proefsleuvenonderzoek uit op drie plekken in Lochem. Twee terreinen zijn op het landgoed Ampsen. Daar komt natuurcompensatie door de aanleg van enkele poelen. Het derde terrein is vlak langs de Goorseweg, tegenover de Intratuin. Deze drie plangebieden maken direct of indirect (in het geval van de natuurcompensatie) deel uit van de geplande rondweg N346, Schakel Achterhoek-A1.

Het eerste terrein: Achter het station
Het eerste terrein dat de archeologen aandeden, lag vlak achter het station van Lochem, op het landgoed Ampsen, achter Huize Beukenstein. Dit is een archeologisch rijk gebied: tijdens het graven van een sloot in 1983 troffen archeologen hier veel bijzondere vondsten aan uit de Steentijd en Bronstijd. Deze vondsten werden gedaan in een oude beek… het was dus spannend of de archeologen hier bijna 40 jaar later nog meer zouden vinden!

Aardewerk en natuursteen gevonden
Het veldteam ontdekte vlak langs de rand van het plangebied nog net de insnijding van de beek. Er werden enkele aardewerkscherven en stukken natuursteen uit de prehistorie gevonden. Vermoedelijk uit de IJzertijd, omstreeks 2500 jaar geleden. Ook vonden ze een forse waterput uit deze periode. Omdat de resten zich net in de hoek van het plangebied bevonden, zullen ze in de toekomst niet verstoord worden. De andere delen van het plangebied leverden geen noemenswaardige sporen of vondsten op.

Het tweede terrein: Achter de publiekssterrenwacht
Het tweede terrein op het landgoed was achter de Publiekssterrenwacht Phoenix, vlakbij de huidige N346. Hier werd ook een oude beek gevonden. Daarvan zijn er veel in het gebied. Beken zoals deze zijn interessante locaties voor onderzoek, omdat mensen daar in het verleden nog wel eens materiaal in achterlieten, zoals achter Huize Beukenstein. In deze tweede beek werden echter geen archeologische vondsten aangetroffen.
Tja, het blijft voor dit soort locaties zoeken naar een speld in een (natte) hooiberg…

Het derde terrein: Langs de Goorseweg
Als laatste gingen de archeologen aan de slag langs de Goorseweg. Zij vonden hier enkele greppeltjes uit de Nieuwe Tijd, maar daar bleef het bij. De komende tijd maakt ADC ArcheoProjecten een rapport. Daarin beschrijft het bedrijf de resultaten. Daarmee is weer een puzzelstukje in ons gemeentelijk grondgebied gelegd!

Harry Pape-Luijten
Regio-archeoloog Stedendriehoek (Apeldoorn, Brummen, Epe, Lochem, Voorst)


Wouter Roessingh, ADC ArcheoProjecten en Harry Pape-Luijten, regio-archeoloog

Een nieuwe tijd! Wederopbouw in de Achterhoek

Het einde van het jaar is altijd een mooie gelegenheid voor een korte terugblik. In 2019 is er veel gebeurd voor het project Een nieuwe tijd! Vanaf februari ging het project echt van start en is er in verschillende media meerdere malen aandacht geweest voor het erfgoed uit de wederopbouwperiode. Dit was natuurlijk al een hele mooie opbrengst voor dit jonge erfgoed. Maar er gebeurde meer. Zo werd er een verhalenproject gestart, artikelen geschreven, een canon samengesteld, de Open Monumentendag voorbereid en met partijen samengewerkt en verbinding gezocht.


Vrijwilligers in het verhalenproject.

Ook in Lochem zijn activiteiten. Op dit moment is er bijvoorbeeld een educatieproject. Basisschoolleerlingen gaan aan de slag met gebouwen uit de wederopbouwtijd in hun eigen omgeving. Daarnaast zijn verschillende personen geïnterviewd door enthousiaste verhalenvangers van Een nieuwe tijd!
Het einde van het jaar is ook de gelegenheid voor een vooruitblik.
In 2020 zal het project over wederopbouw groots onder de aandacht worden gebracht. Het projectteam schrijft de canon, er komt een staalkaart met ruwe diamanten en er valt nog veel te leren over duurzaamheid en wederopbouw. De huidige betekenis van dewederopbouwtijd wordtvoor jong en oud zichtbaar. Hoe het projectteam dat gaat doen ziet u volgend jaar.
Houd www.nieuwetijdachterhoek in de gaten!

Gemeentelijke Monumentenpremie 2019

Erfgoedvereniging Heemschut mag een bedrag
van 10.000 euro verdelen onder een aantal particuliere
eigenaren van monumenten! Dit mooi
e bedrag komt uit een nalatenschap. Het is ondergebracht in een fonds op naam bij de koepelstichting Ars Donandi.

Heemschut heeft in overleg besloten dat de uitkering van 10.000 euro is voor eigenaren van gemeentelijke monumenten. Voor eigenaren van beschermde rijksmonumenten zijn budgetten voor subsidie, leningen etcetera. Voor eigenaren van gemeentelijke monumenten meestal niet.

Heemschut zoekt eigenaren
Heemschut zoekt particuliere eigenaren van gemeentelijke monumenten, die een restauratie- of onderhoudsproject onder handen gaan nemen. De bijdrage is bij toekenning een bedrag van maximaal 5.000 euro. De inschrijving sluit op vrijdag 3 januari 2020. De deskundige jury bestaat onder meer uit (restauratie)architecten. De jury beoordeelt de inzendingen en maakt een keuze. De uitreiking van de cheques is tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van Heemschut op vrijdag 17 januari in Utrecht.

Een bijdrage aanvragen bij Erfgoedvereniging Heemschut
U kunt een aanvraag doen via de website van Bond Heemschut:
www.heemschut.nl/monumentenpremie

De Bond Heemschut bestaat sinds 1911 en zet zich al meer dan 100 jaar onafgebroken in voor het behoud van cultureel erfgoed.

 

Kennis delen in de Monumenten Community

Goed geïnformeerde eigenaren zorgen nog beter voor hun monument. Drie jaar geleden startte het Restauratiefonds daarom een community voor eigenaren van een monument, met het idee: samen weten we meer.


Monumenteneigenaren staan voor uitdagingen

Eigenaren die een monumentaal pand onderhouden, restaureren of verduurzamen komen voor uitdagingen te staan die je bij een nieuw pand niet hebt. Je doet veel kennis op als je een pand restaureert of verduurzaamt. De Monumenten Community is dé ontmoetingsplek voor monumenteigenaren, online en tijdens bijeenkomsten. In de Monumenten Community zijn ruim achthonderd eigenaren, professionals en liefhebbers vanuit heel Nederland actief. Zij hebben jarenlange ervaring en specialistische kennis. Zij delen ervaringen, verhalen en tips.

Praat mee op de online community
Of ontmoet elkaar bij de eigenaar thuis tijdens een bijeenkomst. Word gratis lid en maak een account aan: https://community.monumenten.nl

Hier leest u het verslag van de vorige bijeenkomst
https://www.monumenten.nl/verhalen/lotgenoten-ontmoeten-elkaar-bij-een-bijzonder-monument-in-leersum-herkenning-kennis-delen
De volgende bijeenkomst zal worden aangekondigd via de online community. Zien wij u daar?

Tijdreis

Het in 1987 gesloopte Groene Kruis gebouw aan de Zuiderbleek te Lochem.
Een mooi voorbeeld van Wederopbouwarchitectuur. (Bron Regionaal Archief Zutphen)

Even voorstellen: Henk Hoogeveen 

Mijn naam is Henk Hoogeveen. Sinds december 2017 werk ik als Adviseur Architectuurhistorie bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Vanuit de RCE ben ik de adviseur voor de gemeente Lochem. Dat doe ik samen met mijn collega Annet Kock-Rood ( adviseur bouwkunde).

Wanneer kom je mij dan tegen? Bij ‘ingrijpende wijzigingen’ aan rijksmonumenten is een gemeente verplicht om bij vergunningprocedures advies in te winnen bij de RCE. Dan kom ik in beeld als adviseur voor een deel van Gelderland: de Achterhoek en de regio Arnhem. Vooral bij plannen voor herbestemming, (gedeeltelijke) sloop, reconstructie, grote restauraties en verbouwingen of bijvoorbeeld het veranderen van een beschermde parkaanleg of nieuwbouw in een beschermde groenaanleg. De gemeente neemt het advies van de RCE daarna mee in de afweging om een vergunning te verlenen. 

Gelukkig is er vaak een vooroverleg, als het kan op locatie. Op basis van een eerste schets of idee voeren we dan samen het gesprek over de opgave en de mogelijkheden, waar die te maken hebben met de monumentale waarden. Hieruit volgt dan bijvoorbeeld een pre-advies met aandachtspunten voor een definitieve aanvraag. In ‘Uitgangspunten en overwegingen advisering gebouwde en groene rijksmonumenten’ leest u hoe een advies van de RCE tot stand komt.

Verder zijn er soms specialistische vragen vanuit de gemeente of van eigenaren. Hiervoor kan ik terecht bij de verschillende specialisten van de RCE. Bijvoorbeeld voor interieurs, molens, kleur, schilderingen, materialen, groen erfgoed, boerderijen, verduurzaming, etcetera.

Contact:
h.hoogeveen@cultureelerfgoed.nl
06 - 15 87 93 74
www.cultureelerfgoed.nl
Zie voor een dagelijks inkijkje in mijn werk Twitter en Instagram: @henkh89

 

De monumentencoach

Mijn naam is MartijnHaitink en vanaf 1 september 2017 ben ik de monumentencoach voor de gemeente Lochem. U kunt bij mij terecht met alle vragen over uw monument. Of het nu gaat om onderhoud, vergunningen of duurzaamheid. Deze service wordt u aangeboden door de gemeente Lochem.
Ik ben te bereiken via (0573) 28 92 62 of monumentencoach@lochem.nl

Contact


Gemeente Lochem
(0573) 28 92 22 of whatsapp (06) 10 27 01 39

Monumentencoach
(0573) 28 92 62 of monumentencoach@lochem.nl

Comité Open Monumentendag
Mr. C.H.P. (Kees) de Boer, (0573) 78 91 76 of
knkboer@gmail.com

Archeologie
h.pape@apeldoorn.nl






This email was sent to <<E-mailadres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Gemeente Lochem · Hanzeweg 8 · Lochem, Ge 7241 cr · Netherlands

Email Marketing Powered by Mailchimp