Copy
Bekijk deze nieuwsbrief in je browser

Veertiende nieuwsbrief Erfgoed

Het voorjaar is in aantocht. Gelukkig is er na een periode van 2 jaar weer meer ruimte voor het “oude” normaal. Een situatie waarin we er zonder beperkingen weer op uit kunnen. De recreatie- en cultuursector heeft de laatste 2 jaar harde klappen gehad. Nu mogen wij eindelijk weer naar de mooiste plekken van ons land. Maar de wereld is ook onzekerder geworden. Vergeleken met de omstandigheden in Oekraïne zijn de onzekerheden voor ons land relatief. In Nederland merken we ze het meest in de stijgende energieprijzen. Daardoor zijn we ons wel meer bewust van de verduurzaming. Glasverbetering is een veelvoorkomend onderwerp bij de verduurzaming van monumenten. In deze nieuwsbrief krijgt u uitleg over de mogelijkheden. Verder nemen wij u mee in het archeologisch onderzoek voor de Traverse Eefde Zuid. Ook leest u meer over hoe een gebouw wordt aangewezen als monument en geven wij u tips over onderhoud en herstel.

Veel leesplezier

Martijn Haitink
Monumentencoach gemeente Lochem

Subsidie voor een rijksmonument

Bent u particuliere eigenaar van een rijksmonument met woonfunctie?
Dan kunt u elk jaar tussen 1 maart en 30 april subsidie aanvragen voor instandhoudingskosten die u in het afgelopen jaar gemaakt hebt. De woonhuissubsidie is alleen bedoeld voor instandhoudingskosten aan monumentale onderdelen van het rijksmonument. Let op: de subsidie vraagt u aan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Voor welke kosten?
De woonhuissubsidie is alleen bedoeld voor instandhoudingskosten aan monumentale onderdelen van het rijksmonument. Het gaat dan om werkzaamheden die technisch noodzakelijk zijn, gericht op sober en doelmatig onderhoud of herstel. Werkzaamheden voor comfortverbetering, verfraaiing, reconstructie, verduurzaming en veranderd gebruik komen niet voor subsidie in aanmerking. Voor welke kosten u subsidie kunt aanvragen leest u op www.cultureelerfgoed.nl (/onderwerpen/subsidie-woonhuismonumenten/documenten/publicaties/2019/01/01/samenvatting-leidraad-subsidiabele-instandhoudingskosten)

Onderhoud en verduurzaming van uw monument

Als monumenteneigenaar of gebruiker komt er heel wat kijken bij het wonen en gebruiken van een monument Het onderhoud van een monument vergt niet alleen veel tijd en geld maar ook heel wat kennis en kunde. Want niet alle vormen van onderhoud mogen zomaar worden toegepast op een rijks- of gemeentelijk monument. In dit artikel geven wij u enkele tips, adviezen en handige adressen.

Isolerende beglazing in uw monument?

Veel warmte gaat verloren door het glas en de kieren van ramen. Door het glas te verbeteren en de kieren te dichten, kunt u dus veel energie besparen en onaangename tocht voorkomen. Dat kan op veel manieren. Uitgangspunt is altijd het behoud van de monumentale onderdelen. Het compleet vervangen van monumentale ramen om hierin dikker glas te zetten, tast de monumentale waarden te veel aan en is dus vaak niet mogelijk. Daarnaast is het vervangen van goede ramen ook niet heel erg duurzaam.

Vervangen of dunner glas
Gelukkig zijn er veel mogelijkheden waarbij verbeteringen passend zijn. Als het glas geen monumentale waarden heeft, dan kan het in veel gevallen vervangen worden. Doorgaans is isolatieglas dikker dan enkel glas, waardoor de bestaande detaillering van het venster moet worden aangepast. Een totaal ander aanzicht van het monument is het gevolg. Er zijn de laatste jaren verschillende dunne isolerende beglazingssoorten op de markt gekomen die vaak wel passend zijn in de bestaande ramen en doorgaans goede tot heel goede isolerende eigenschappen hebben.

We kunnen ze verdelen in 3 soorten:

Gelaagd isolatieglas zonder spouw
Dit type glas bestaat uit twee lagen glas. Daartussen een isolerende folie die is voorzien van een coating. Doordat het dun is, past het glas meestal in de sponning van historische ramen, waardoor de originele raamdetaillering (en profilering) behouden blijft. De isolatiewaarde is beperkt, hierdoor is er wel kans op condensatie op het glasoppervlak.

Dun isolatieglas met spouw
Als alternatief voor het reguliere dikke dubbele isolatieglas is er voor monumenten dubbele beglazing met een dikte van 8 tot 11 mm. Ondanks de geringe dikte heeft het een goede isolatiewaarde. Als de profilering de diktetoename kan opvangen, is het plaatsen van dit soort glas vaak mogelijk. De sponning van de ramen moet wel vaak opgefreesd worden. Hiervoor moet wel ruimte zijn in het profiel van het raam of de roeden. Het glas kan dan in een kit geplaatst worden die stopverf vervangt en het aanzicht niet verandert.

Vacuümglas
Als het glas wel vervangen mag worden, dan zijn er veel
soorten te krijgen. Sommige soorten hebben een hoge isolatiewaarde,
bijvoorbeeld vacuümglas. Dat heeft een isolatiewaarde die vergelijkbaar is met triple-glas. Met een dikte van circa 7 mm is het veel dunner en lichter. Het glas past meestal in de sponning van historische ramen. Als behoud van het glas wenselijk is, dan is het achterzetglas aan de binnenzijde een goede optie. U kunt ook kiezen voor energiebesparende glasfolie. Daardoor kan het warmteverlies door het glas verminderd worden. De glasfolie kan de uitstraling van (met name) het exterieur wel beïnvloeden. Het is dus raadzaam om vooraf een proefstukje op te zetten om te bekijken of de verandering acceptabel is.
 
Glas-in-lood
Het plaatsen van oude glas-in-lood ramen in dubbelglas is niet mogelijk. Hierbij moet het bestaande glaspaneel worden aangepast en de diktetoename is aanzienlijk. Daardoor moet het raam te veel worden aangepast. In het geval van glas-in-lood moet er toch achterzetglas geplaatst worden. De bevestiging van achterzetglas kan vast of scharnierend worden aangebracht. Daarbij heeft scharnierend de voorkeur om de beglazing aan de binnenzijde te kunnen reinigen.

Kieren dichten
Als u uw glas gaat verbeteren, kijk dan ook naar uw kierdichting, anders zult u weinig verbetering merken. Het meeste resultaat kunt u halen bij ramen en deuren. Bij draairamen kan dit best eenvoudig door het aanbrengen van tochtstrippen. Bij schuiframen wordt het een ander verhaal. Daarbij moet u zoeken naar geïntegreerde oplossingen die per type schuifraam verschillen. Het kan soms al voldoende zijn de ramen goed af te stellen. Dan wordt de speling rondom minder. Schuiframen kunt u voorzien van borstelprofielen. Die klemmen zichzelf vast in een gefreesde groef. Het wordt aangeraden om dit door een restauratiebedrijf te laten uitvoeren, aangezien dit vakkundige en nauwkeurige ingrepen zijn. Verder is het advies om naden tussen de kozijnen en de gevel die groter zijn dan circa 5 á 10 mm, af te dichten met een dampopen voeg van kalkspecie. Gebruik vooral geen kit of PUR. Eventueel vocht kan hierdoor niet naar buiten, waardoor de kans op houtrot sterk toeneemt. Voor het vervangen van ramen of glas in monumenten is altijd een omgevingsvergunning nodig. Wilt u weten wat de mogelijkheden zijn bij uw monument of heeft u vragen over de omgevingsvergunning? Neem dan contact op met de monumentencoach van de gemeente Lochem


 

Onderhoudswijzer over pleisterwerk

Binnenpleisterwerk is kwetsbaar en onderhoudsgevoelig. Als u aan de slag gaat met het herstellen van problemen in de pleisterlaag of het vernieuwen van het pleisterwerk, dan is het essentieel om eerst de oorzaak van de schade te achterhalen. Het vernieuwen van de pleisterlaag heeft alleen zin als het onderliggende probleem is verholpen. Een te hoge vocht- en/of zoutbelasting veroorzaakt de meeste problemen bij binnenpleisterwerk. Welke soorten vocht en zout zijn er en hoe u ze kunt herkennen? Wat u zelf kunt doen aan een te hoge vocht- of zoutbelasting en wanneer u een professional inschakelt? In de onderhoudswijzer leest u er meer over.

Aan bod komen:
• De soorten vocht en zout die schade veroorzaken aan de pleisterlaag
• Drie mechanismen van schade door zouten
• Adviezen bij het herstellen, vernieuwen en afwerken van binnenpleisterwerk
• Kenmerken en toepassingen van verschillende pleistersystemen

Lees meer over de onderhoudswijzers:
www.monumenten.nl/monumenten-onderhouden/de-monumentenwacht-is-er-voor-u/onderhoudswijzers.

Onderhoudswijzer op Monumenten.nl
Op www.monumenten.nl zijn onderhoudswijzers te vinden voor onderhoud of herstel van uw monument. Denk aan houtrotschade of vochtbelasting in binnenmuren.


Archeologisch onderzoek voor de Traverse Eefde-Zuid


De afgelopen jaren zijn in de provincie Gelderland een aanzienlijk aantal aanpassingen gedaan in de regionale infrastructuur. Om de wegen die we dagelijks gebruiken beter te laten passen bij de eisen – en wensen – van deze tijd. Vaak is het doel om doorgaand verkeer tussen steden in onze regio zoveel mogelijk naar de N-wegen te leiden. Zo ontzien we de wegen naar en door de kernen. In een eerdere nieuwsbrief berichtte ik al over de nieuwe rondweg van Lochem en het daarvoor uitgevoerde archeologische onderzoek aan de Goorseweg.

Vergroten leefbaarheid Eefde
Intussen zijn we in Eefde ook druk bezig om de leefbaarheid te vergroten. Dat doen we door in het project Traverse Eefde-Zuid de hoofdroute door het dorp te verbeteren en verkeer tussen Zutphen en Deventer naar de N348 te dirigeren. Het gebied dat wordt aangepakt loopt vanaf de brug over het Twentekanaal (gemeentegrens Zutphen) via de Rustoordlaan, over de Dr. van de Hoevenlaan tot en met de aansluiting met de Schoolstraat/Zutphenseweg.

Vooronderzoek
Omdat met de realisatie van de Traverse Eefde-Zuid een behoorlijk aantal bodemingrepen gemoeid is, heeft Econsultancy hier archeologisch vooronderzoek uitgevoerd. Dat gebeurde met een bureau- en verkennend booronderzoek. Op basis van de resultaten van kon Econsultancy vaststellen dat delen van de Traverse Eefde-Zuid een hoge archeologische verwachting voor nederzettingsresten uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd hebben. Daarbij is de boerderij Wolzak: ter hoogte van de De Wolzaklaan lag binnen het huidige wegtracé een woning, eigendom van de burgemeester van Gorssel. Deze woning werd in de tweede helft van de 19e eeuw aangeduid als De Wolzak. Verder is er ook nog een onbekende verwachting voor archeologisch relevante voorlopers van de huidige weg.

Onderzoek tijdens aanpassing weg
De mogelijke archeologische resten kunnen binnen het hele tracé van de Traverse Eefde-Zuid opduiken. Het is niet mogelijk om vóór de civiele werkzaamheden fatsoenlijk onderzoek te doen, dus zal dat tijdens de aanpassingen aan de weg gedaan worden in de vorm van archeologische begeleiding. Archeologen documenteren dan alle vondsten en sporen die tijdens graafwerk naar boven komen. Zo kunnen we volgend jaar, als de nieuwe en rustigere weg er is, ook het verhaal van het verleden vertellen.
  
 

Tijdreis

In deze tijdreis nemen wij u mee naar het buitengebied van Laren. Dit gebied kenmerkt zich nog steeds door de oude boerderijen en op sommige erven lijkt de tijd te hebben stilgestaan. Hier ziet u de Bouwhuisweg. De boerderij links op de foto is niet veel veranderd. Wat wel is veranderd, is de bereikbaarheid. De wegen zijn aanzienlijk verbeterd.

Hoe wordt een pand een gemeentelijk monument?

De gemeentelijke monumentenlijst bestaat uit panden en objecten, die de voormalige gemeenten Lochem en Gorssel als monument hebben aangewezen. Dat deden ze vanaf 1991 in verschillende fases. Aan de aanwijzing tot monument gaat een heel proces vooraf. Zo hebben erfgoeddeskundigen van de gemeente, de Provincie Gelderland, het Gelders Genootschap en het Monumenten Advies Bureau in het verleden uitgebreide veldinventarisaties verricht. Hierbij zijn voor de gemeente karakteristieke panden en andere objecten op selectielijsten verzameld.

Argumenten voor opname op een selectielijst

Dat kunnen bijzondere architectuurwaarden en stijlkenmerken zijn, maar ook de ouderdom, de authenticiteit, de (lokale) historische betekenis en verschillende ruimtelijke waarden. Is een gebouw onderdeel van een bijzonder ensemble of stadsgezicht, is het beeldbepalend voor de omgeving? Dan komen ze op de selectielijst.

Onderzoek en beoordeling
De gemeentelijke erfgoedcommissie en de verschillende erfgoeddeskundigen hebben uit de selectielijsten de interessantste en kansrijkste potentiële monumenten gekozen voor een diepgaander onderzoek en beoordeling. Na kennisgeving aan de eigenaars zijn de monumenten ter plekke nauwkeurig bekeken en gefotografeerd. Het team heeft, waar dat mogelijk en relevant was, ook informatie verzameld over waardevolle interieurelementen of historische houtconstructies. Ook is bouwdossieronderzoek uitgevoerd. De verzamelde gegevens zijn verwerkt in zogenaamde redengevende beschrijvingen.

Dat gebeurde met een definitieve beoordeling aan de hand van speciale monumentencriteria. Op basis van de uitkomsten heeft de erfgoedcommissie hun advies aan het college van B&W uitgebracht. De monumentenlijst is een dynamische lijst. Dat wil zeggen dat er monumenten aan de lijst kunnen worden toegevoegd, maar ook van de lijst kunnen worden afgehaald. De monumentenstatus van een object kan dus eventueel worden ingetrokken, mits op grond van inhoudelijke argumenten. Bij het eventueel aanwijzen van nieuwe monumenten is het van belang dat er middels een dialoog overeenstemming is tussen de eigenaar en de gemeente. Overeenstemming is het uitgangspunt in het beleid. Slechts in zeer uitzonderlijke gevallen van groot algemeen belang gaat de gemeente over tot het eenzijdig aanwijzen van gemeentelijke monumenten. Zoals alle beleid is ook het erfgoedbeleid in ontwikkeling, verandering van visie, de verduurzamingsopgaaf en de komst van de omgevingswet vragen hier ook om. Als er ontwikkelingen zijn, dan delen wij die uiteraard met u.
  

De monumentencoach

Mijn naam is Martijn Haitink en ik ben de monumentencoach voor de gemeente Lochem. U kunt bij mij terecht met alle vragen over uw monument.
Of het nu gaat om onderhoud, vergunningen of duurzaamheid.
Ik ben te bereiken via (0573) 28 92 62 of monumentencoach@lochem.nl

Contact


Gemeente Lochem
(0573) 28 92 22 of whatsapp (06) 500 80 619

Monumentencoach
(0573) 28 92 62 of monumentencoach@lochem.nl

Comité Open Monumentendag
Mr. C.H.P. (Kees) de Boer, (0573) 78 91 76 of
knkboer@gmail.com

Archeologie
h.pape@apeldoorn.nl






This email was sent to <<E-mailadres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Gemeente Lochem · Hanzeweg 8 · Lochem, Ge 7241 cr · Netherlands

Email Marketing Powered by Mailchimp